Çalışma Yaşamında Gizli Tehlike: İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Tetanoz Hastalığı ve Aşılama

İş kazaları denildiğinde akla ilk olarak düşmeler, kesikler veya mekanik yaralanmalar gelir. Ancak bu fiziksel yaralanmaların hemen ardından gelebilecek, gözle görülmeyen ama hayati risk taşıyan çok büyük bir tehdit daha vardır:

Tetanoz.

Özellikle sahada, şantiyede, fabrikada veya toprakla temas edilen iş kollarında meydana gelen küçük bir sıyrık bile, doğru önlemler alınmadığında ölümcül bir enfeksiyona dönüşebilir. İş sağlığı ve güvenliği (İSG) süreçlerinin en temel halkalarından biri olan koruyucu sağlık hizmetleri, bu riskin önüne geçmek için tetanoz aşılamasını zorunlu kılmaktadır.

Üniversal OSGB olarak bu yazımızda; tetanoz hastalığının ne olduğunu, iş yaşamındaki risk alanlarını ve çalışanların periyodik tetanoz aşılamalarının yasal ve hayati önemini inceledik.

Tetanoz Nedir ve Nasıl Bulaşır?

Tetanoz, Clostridium tetani adlı bakterinin salgıladığı güçlü toksinlerin neden olduğu, sinir sistemini hedef alan ciddi bir enfeksiyondur. Bu bakteri; toprakta, tozda, çürüyen maddelerde, hayvan dışkısında ve paslı metal yüzeylerde spor halinde yıllarca canlı kalabilir.

Hastalık insandan insana bulaşmaz. Bulaşma, bakterinin vücuda açılan bir yaradan girmesiyle gerçekleşir. Çalışma ortamlarında en sık karşılaşılan bulaşma yolları şunlardır:

Paslı çivi, metal parçaları veya cam batmaları,

İş makineleri veya el aletleriyle oluşan derin kesikler ve ezilmeler,

Toprak, çamur veya kirli suyla temas eden açık yaralar,

İş yerinde meydana gelen yanıklar ve hayvan ısırmaları.

Vücuda giren bakteri, kaslarda şiddetli ve ağrılı kasılmalara (özellikle çene kilitlenmesi), solunum yetmezliğine ve ne yazık ki yüksek oranda ölümcül sonuçlara yol açabilir.

İş Sağlığı ve Güvenliğinde Tetanoz Riski Yüksek Sektörler

Tetanoz riski her çalışma alanında mevcut olsa da bazı sektörlerde bu risk katbekat daha yüksektir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında, özellikle aşağıdaki sektörlerde çalışanların tetanoz aşı programlarının eksiksiz takip edilmesi gerekir:

İnşaat ve Şantiye Alanları: Paslı çiviler, demirler, beton atıkları ve sürekli toprakla temas, inşaat işçilerini doğrudan hedef haline getirir.

Tarım, Ormancılık ve Hayvancılık: Toprakla, gübreyle, bitkilerle ve hayvanlarla sürekli temas halinde olan çalışanlar en yüksek risk grubundadır.

Metal ve Sanayi Sektörü: Kesici ve delici metal aletlerin yoğun kullanıldığı fabrikalar ve atölyeler.

Geri Dönüşüm ve Atık Yönetimi: Çöp toplama, atık ayrıştırma ve hurdalık alanlarında çalışanlar mikroorganizmalarla doğrudan temas eder.

Altyapı ve Peyzaj Hizmetleri: Kanalizasyon, yol yapımı ve bahçe düzenleme işlerinde çalışan personeller.

İş Yaşamında Tetanoz Aşısı: Kaç Yılda Bir Yapılmalı?

Tetanoz, tedavisi oldukça zor ve yıpratıcı olan ancak aşılama ile %100 önlenebilen bir hastalıktır.

Primer (Temel) Aşılama: Çocukluk döneminde tetanoz aşıları yapılmış olan yetişkinlerin, bağışıklığın devam etmesi için her 10 yılda bir hatırlatma (rapel) dozu yaptırması gerekir.

Yüksek Riskli Alanlar: Riskli sektörlerde çalışanların son aşısının üzerinden 5 yıldan fazla zaman geçtiyse, ciddi bir yaralanma durumunda acilen hatırlatma dozu uygulanmalıdır.

Aşı Geçmişi Bilinmeyenler: Eğer çalışanın aşı haritası bilinmiyorsa veya hiç aşılanmamışsa, işyeri hekimi gözetiminde 3 dozluk temel aşılama şeması (0, 1. ve 6. aylarda) derhal başlatılmalıdır.

İşverenlerin ve İşyeri Hekimlerinin Yasal Sorumluluğu

İşverenler, çalışanların iş yerinde maruz kalabileceği biyolojik risk ajanlarına karşı gerekli her türlü önlemi almakla yükümlüdür. İşe giriş muayenelerinde ve periyodik kontrollerde çalışanların tetanoz bağışıklık durumunun sorgulanması ve eksik aşıların tamamlatılması yasal bir zorunluluktur.

Olası bir iş kazası sonrası çalışanın tetanoza yakalanması, iş yerinde ciddi bir "İSG ihmali" olarak değerlendirilir ve işverene ağır hukuki yaptırımlar doğurur. İşyeri hekimleri, hazırladıkları risk değerlendirmelerine uygun olarak personelin aşı kartlarını düzenli olarak takip etmekle sorumludur.

Üniversal OSGB ile Sağlıklı ve Kesintisiz Üretim

İş kazalarının ne zaman yaşanacağını kestiremeyiz ama sonuçlarına karşı şimdiden önlem alabiliriz. Üniversal OSGB olarak, işletmenizin yer aldığı tehlike sınıfına ve risk analizlerine uygun olarak çalışanlarınızın sağlık taramalarını eksiksiz gerçekleştiriyoruz.

Uzman işyeri hekimlerimiz ve sağlık personelimizle; işe giriş ve periyodik muayenelerde tetanoz başta olmak üzere gerekli tüm aşılama programlarını planlıyor, takibini yapıyor ve dijital sistemlerimizde arşivliyoruz.

Çalışanlarınızın sağlığını güvence altına almak, iş kazası sonrası oluşabilecek biyolojik riskleri sıfıra indirmek ve yasal mevzuatlara tam uyum sağlamak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.